We Love Cinema Toute l’information du cinéma en Belgique
Vanaf 14 mei keert Nicolas Cage terug naar de Belgische bioscopen. Altijd iets om naar uit te kijken, en zeker wanneer hij iets als The Surfer meebrengt. Die film, die hij vorig jaar voorstelde als Midnight Screening op het festival van Cannes, is namelijk geen gewoon verhaal maar een systematische afdaling naar de waanzin. Cage speelt een man die ervan droomt om terug te keren naar zijn roots en terechtkomt in een surrealistische nachtmerrie. Een woordje uitleg…
«Een golf kun je niet tegenhouden», klinkt de surfwijsheid die een gescheiden vader (rol van Nicolas Cage dus) aan zijn zoon meegeeft. «Ofwel neem je de golf en surf je mee, ofwel slaat de golf over je heen.» De man — die in de film geen naam krijgt en op de generiek ‘de Surfer’ genoemd wordt — heeft lang in de Verenigde Staten gewoond maar is nu teruggekeerd naar zijn idyllische geboorteplek aan de Australische kust. En hij droomt ervan om zich daar opnieuw te vestigen. Hij wordt er echter voor ogen van zijn zoon vernederd door een bende lokale surfers, die geen indringers dulden op hun strand, ook al heeft hij er zijn kindertijd doorgebracht. Gekrenkt in zijn trots neemt de Surfer een beslissing: hij weigert om zich gewonnen te geven en verklaart de oorlog aan de bullebakken die de baai controleren.
The Surfer is de nieuwe film van de Ierse regisseur Lorcan Finnegan, die eerder al de horrorfilm Without Name en de beklemmende surrealistische thriller Vivarium (met Jesse Eisenberg) maakte. Deze keer schept hij er een duivels genoegen in om het personage van Nicolas Cage stelselmatig dieper in de put te duwen. Het resultaat is het verhaal van een man die compleet doldraait, zoals Michael Douglas in Falling Down of Dustin Hoffman in Straw Dogs. Op de duur krijgt The Surfer zelfs absurde trekjes, wanneer Cage in een soort clochard transformeert en de confrontatie aangaat met de leider van de surfclan.
The Surfer heeft echter meer om het lijf dan zomaar een gevecht om een stukje strand. De film heeft het in wezen over toxische mannelijkheid, een razend actueel thema dat belichaamd wordt door de surfclan en hun charismatische hoofdman Scally (rol van Julian McMahon). Hun obsessie met alles wat lokaal is en hun agressie tegenover alles wat van buitenaf komt, zijn een vorm van extreem protectionisme.
Wat de Surfer meemaakt, is ook een identiteitscrisis, een wanhopige poging om het verleden dat hij idealiseert weer in handen te krijgen en terug te keren naar zijn roots. In de loop van de film wordt hij steeds meer vernederd en — zowel letterlijk als figuurlijk — uitgekleed. Hij zinkt steeds verder weg in de waanzin, tot het uiterste gedreven door de wreedheid van anderen en zijn eigen obsessies.
En nog een bijkomende laag: je kunt The Surfer ook interpreteren als een metafoor voor bredere maatschappelijke kwesties, zoals gentrificatie en het conflict tussen autochtone gemeenschappen en nieuwkomers.
«We wilden een film maken die aanvoelde als een vreemde droom», vertelt Lorcan Finnegan. «Hij gaat over materialisme, identiteit, groepsgevoel, verdrongen herinneringen, mannelijkheid en hergeboorte. We hebben hem volledig gedraaid op een afgelegen strand en parkeerplaats in Yallingup, in het westen van Australië. Die ervaring was tegelijk formidabel en verontrustend.»
«Het idee voor The Surfer is voortgevloeid uit iets bizars wat Thomas Martin, die het scenario schreef, ooit meegemaakt heeft in Australië», gaat Finnegan verder. «Hij zag twee mannen in maatpak die elkaar stevig te lijf ging op een strand. Dat opmerkelijke tafereel werd het uitgangspunt voor een film die geweld, mannelijkheid en verlies van identiteit onder de loep neemt. Thomas Martin en ik hebben een verhaal ontwikkeld waarin de grens tussen realiteit en waanzin steeds vager wordt.»
«Weet je, de eerste missionarissen die in Hawaï arriveerden, bestempelden de traditionele Hawaïaanse surfers al snel als barbaren», stipt de cineast aan. «In de ogen van die calvinistische predikanten stonden de surfers symbool voor alles wat dringend moest veranderen. Ze hebben er alles aan gedaan om die traditie uit te roeien, maar het is hen niet gelukt. Integendeel, vandaag zijn er wereldwijd maar liefst 30 miljoen enthousiaste surfers. Maar surfen was dus ooit een vorm van verzet tegen de calvinistische waarden die de missionarissen probeerden op te leggen.»
Nicolas Cage was in elk geval meteen gewonnen voor The Surfer. «Het scenario sprak me enorm aan», zegt hij. «Ik heb altijd geloofd dat ieder van ons onder ons normale uiterlijk een primitievere kant verbergt. Een innerlijke holbewoner, zeg maar. Dat wou ik verkennen met dit personage: zijn verdriet, zijn humor, zijn absurde kanten, zijn woede.»
Zin om de holbewoner te zien die zich in het diepste binnenste van Nicolas Cage verschuilt? Rep je dan vanaf 14 mei naar de bioscoop voor The Surfer!
