Draw for Change! strijdt met cartoons tegen geweld op vrouwen!

Wereldwijd is minder dan één cartoonist op drie een vrouw. Aan prangende genderkwesties nochtans geen gebrek: of het nu gaat om rechten dan wel om centen: gelijkheid is nog steeds wishful thinking en het geweld tegen vrouwen escaleert verder. Daarom was er op maandag 16 oktober, bij de première van de Draw for Change! documentaires Behind The Lines en We Are Fire, een foto-actie op de rode loper van Film Fest Gent.

Daaraan namen de Syrische regisseurs Alisan Hasan en Alaa Amer deel, de cartooniste Mar Maremoto (Mexico), de regisseur Karen Vázquez Guadarrama, de Indische regisseur Sama Pana alsook de Russische regisseur Anna Moiseenko en de Belgische showrunners Vincent Coen en Guillaume Vandenberghe. De Belgische cartoonisten Christina De Witte (Chrostin), Iris Van Robays (Hier Is Iris), Davien Diericks, Lise Vanlerberghe, Floor Denil, Eva Lynen, Laura Janssens (Niet Nu Laura) en Inge Heremans (Ilah) vervoegen hen in solidariteit.

“Mijn buurman vroeg op een ochtend hoe het met me ging, zoals volwassenen dat wel vaker doen met kinderen”, vertelt grafisch kunstenaar Victoria Lomasko (Rusland) in de Draw for Change!-documentaire over en met haar. “Ik zei dat ik me slecht voelde, dat mijn vader mijn moeder elke dag sloeg. Zijn mond viel open van verbazing. Hij zweeg en haastte zich weg. Een louter Russisch probleem kan je dat moeilijk noemen: wereldwijd krijgt maar liefst 1 op de 3 vrouwen te maken met huiselijk geweld, in België zijn er jaarlijks 300.000 slachtoffers.

“Laten we ophouden”, zegt cartooniste Doaa Al-Adl (Egypte) in de aan haar gewijde film uit de reeks, “met vrouwen te reduceren tot een lichaam dat koste wat het kost moet worden bedekt. Of tot een product om tentoongesteld en verkocht te worden. Ik vind het verschrikkelijk maar ongesluierde meisjes en vrouwen die seksueel worden lastiggevallen, noemen ze bij ons, auto’s die niet op slot zitten – ze werken de criminaliteit in de hand”.

Gaat het in België dan zoveel beter, als je weet dat tachtig procent van alle meisjes en vrouwen in hun leven seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaakt? En kijk naar de cijfers voor verkrachting: in 2021 waren er elf per dag, maand in maand uit. Vermoedelijk zijn het er nog veel meer, aangezien slechts een minderheid naar politie en hulpverlening stapt.

“In Syrië”, meent cartooniste Amany al-Ali in Behind the lines, “voeren we op twee fronten oorlog, een militaire tegen een vijand die raketten inzet en een psychologische tegen verstikkende tradities die onze keuzes beperken. Zo wordt van vrouwelijke kunstenaars verwacht dat ze louter bomen, eenden of huizen tekenen. Daar blijf ik me tegen verzetten, en we zullen uiteindelijk het pleit winnen”.

Ook elders vechten de vrouwelijke cartoonisten voor vrijheid. Opdat iedereen zichzelf mag zijn. Ongeacht de seksuele geaardheid, de lichaamsmaten of het okselhaar. “Als jong meisje”, herinnert Mar Maremoto (Mexico) zich in We Are Fire, “wilde ik schoonheid en perfectie tekenen, nu opteer ik voor vrouwen die op mij lijken. Ik wil het over feminisme hebben, eigenliefde, de LGBTQ+-gemeenschap en geestelijke gezondheid”.

Er mogen dan veel minder vrouwelijke cartoonisten zijn dan mannelijke, de politieke uitdagingen waarmee ze geconfronteerd worden, zijn dezelfde. Twee stokmannetjes in zwart wit, één lijntje tekst en de suggestie dat de rechters uit de hand van de regerende hindoe-nationalistische BJP eten. Meer was niet nodig om de Indiase cartooniste Rachita Taneja in december 2020 in het beklaagdenbankje te laten belanden. “Hoe ironisch is het”, vraagt ze zich in de aan haar gewijde documentaire af, “om een film te maken over censuur, om vervolgens te vrezen dat ze zal worden gecensureerd? Zelfcensuur bestaat niet. Je mond houden of je boodschap bijsturen als gevolg van juridische klachten of fysieke bedreigingen is regelrechte censuur. Punt uit”.

Draw for Change kende vandaag haar Belgische première op Film Fest Gent. DRAW FOR CHANGE is een zesdelige documentaire-reeks in een productie van het Belgische Clin d’Oeil van de Belgische showrunners Vincent Coen en Guillaume Vandenberghe; DRAW FOR CHANGE brengt het verhaal van zes vrouwelijke cartoonisten die in Syrië, Mexico, India, Rusland, Egypte en de VS werken, telkens geregisseerd door zes vrouwelijke regisseurs. Elke documentaire wordt bovendien verrijkt met animatie, gebaseerd op de cartoons. De reeks werd het internationale festival Canneséries bekroond tot beste internationale documentairereeks bekroond. Doorheen de zes films komen urgente thema’s zoals gendergelijkheid, vrouwen- en mensenrechten, persvrijheid en de rol van democratie aan bod.

Op 25 november, de internationale dag tegen geweld op vrouwen, komen een aantal van de documentaires ook uit in de bioscoop. Later is de reeks ook te zien op VRT CANVAS.